Kaliteli Eserlerin Solculardan Çıkmasının Sebepleri

Sevan Nişanyan, 1960'lara kadar Türkiye'de kaliteli entelektüel üretimin neden hep solculardan geldiğini iki temel sebebe bağlıyor. İlki, bu kişilerin ağırlıklı olarak Galatasaray Lisesi, Mülkiye veya yurtdışı eğitimi almış, seçkin ve aristokrat bir sınıftan gelmeleridir. İkincisi ve asıl önemlisi, aynı dönemde Türkiye'de entelektüel faaliyetin durgunlaştığı ve devlet güdümünde bir korku rejiminin hüküm sürdüğü koşullarda, toplumsal yapının temellerini sorgulama cesaretini yalnızca solcuların gösterebilmiş olmasıdır. Resmî yazarların Atatürk övgüsü ve devlet memurluğunun ötesine geçemediğini, dinci sağın ise neredeyse bilinmez ve okunmaz bir literatürde sıkışıp kaldığını belirtir. Orhan Kemal’i, aristokrat olmasa da cezaevinde tanıştığı eski kuşak solcuların verdiği cesaretle keskin sosyal gözlemler yapabilen bir istisna olarak anar. Konuşma günümüze bağlanarak, Amerika ve Batı hegemonyası ile kapitalizmin hâlâ etkin olduğu bu dönemde, kafası çalışan insanların neden artık sola yönelmediği veya benzer bir üretim yapamadığı sorusunu gündeme getiriyor.