1915 Ermeni Soykırımının Anatomisi

Sevan Nişanyan, Ermenilerin 1915'te yaşananlara neden direnemediklerini üç ana sebeple açıklıyor: 1) Anadolu genelinde nüfuslarının yalnızca %12, doğu illerinde ise %25 civarında olmasıyla sayıca az olmaları. 2) İslam hukuku gereği yüzyıllardır silah taşımalarının yasak olması, askerlik veya silahlı mesleklere girememeleri; buna karşılık Türklerin profesyonel asker bir millet olması. 3) Osmanlı devletinin polis, asker, mahkeme gibi tüm kurumlarıyla karşılarında durması. 1895 katliamları sonrası yasa dışı yollarla silahlanmaya çalışsalar da bu amatör çaba, Alman desteğindeki büyük ordu ve kayıt tutan devlet karşısında şanssızdı. Devlet, 1915'in ilk aylarında tüm Ermeni ileri gelenlerini tutuklayıp öldürdü; erkekleri silahsız amele taburlarında pasifize ederek sivil toplumu savunmasız bıraktı. Buna rağmen Van, Şebinkarahisar ve Musa Dağı’nda ümitsiz direnişler sergilendi; Van Rus ordusunca, Musa Dağı Fransız gemisi tarafından tesadüfen kurtarıldı, diğerleri yok edildi.