Çanakkale'nin geçilememesinin askeri nedenleri

Sevan Nişanyan'a göre Çanakkale Zaferi çok katmanlıdır: 18 Mart Deniz Zaferi, tamamen Alman teknolojisi, istihkam hazırlığı ve mayın döşeme tekniklerinin eseridir; Türk tarafının bu aşamada ciddi bir rolü yoktur. Ancak kara çıkarmasında, İngiliz komuta kademesindeki anlaşmazlıklar (özellikle Churchill ve Kitchener arasındaki çekişme) çıkarmayı 5 hafta geciktirir. Bu gecikme, Alman komutan Liman von Sanders önderliğinde Türk askerinin inanılmaz bir direniş ve fedakarlık göstererek ‘Çanakkale Geçilmez’ destanını yazmasına yol açan kritik hazırlık süresini kazandırmıştır. Sonuç olarak; zaferde en önemli etken, Alman planlaması ve teknolojisinin yanı sıra İngilizlerin hataları, gecikmesi ve hiç beklemedikleri ölçüdeki Türk direnişidir. Bu süreç, Sarıkamış'la birlikte Osmanlı'nın bir kuşak genç erkeğini kaybetmesine ve 1915 sonrası askeri olarak bitik düşmesine yol açmış; savaş 1918'e kadar sönümlenmiş, ancak 1918'de İtilaf Devletlerinin çok cepheli ani saldırısıyla Osmanlı kısa sürede çökmüştür.