Türklük birleştirici bir vatandaşlık unsuru mudur?

Sevan Nişanyan, Türkiye'de "Türk" kimliğinin birleştirici bir vatandaşlık unsuru olduğu söyleminin tarihsel sürecini iki ayrı döneme ayırıyor. Cumhuriyetin ilk yıllarında (1923-1932) hakim olan ideolojinin, gayrimüslimler hariç Türk dilini ve kültürünü benimseyen herkesi Türk kabul eden kapsayıcı bir anlayış olduğunu belirtiyor. 1932-1933'ten sonra ise bu ideolojinin radikal bir şekilde değişerek yerini ırkçı bir Orta Asya teorisine bıraktığını ifade ediyor. Bu değişimin üç temel sebebi olduğunu öne sürüyor: Hitler'in iktidara gelmesiyle Avrupa'da yükselen Nazi ırkçılığının etkisi, daha önce susturulmuş İttihat Terakki kökenli Türkçü kadroların yeniden sahneye çıkmasına imkan veren iç siyasi dengelerdeki kayma ve ilk dönem ideolojisinin geniş halk kitleleri nezdinde yeterince inandırıcı bulunmaması. Nişanyan, bu asimilasyon projesinin başarısız olduğunu çünkü devletin dinamizmini yitirip yereldeki yönetici sınıfın bölgeden çekilerek Kürt bölgelerini âdeta kaderine terk ettiğini söylüyor. Dünyadaki benzer örneklere dair ise Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan ve Ermenistan gibi bölge ülkelerinin azınlık politikalarının ve uydurma tarih yazımlarının da aynı derecede akılsızca olduğu yorumunu yapıyor.