Fas'ın Oturmuş Kültürü ve Batıyla Uyumlu Yapısı

Sevan Nişanyan, Fas'ı diğer Müslüman ülkelerden ayıran temel özellikleri anlatıyor. Marakeş, Fes ve Tanca gibi şehirlerin 800 yıl önce 200-300 bin nüfuslu büyük merkezler olarak kurulduğunu, güçlü bir burjuva ve ulema kültürüne sahip olduğunu vurguluyor. Bu şehirlerin geleneksel mimarisini, kıyafetlerini ve yaşam tarzını TOKİ benzeri yapılaşmalarla bozulmadan günümüze kadar koruyabilmesini önemli bir değer olarak sunuyor. Nişanyan'a göre Fas'ı asıl ilginç kılan, Batı ile 19. yüzyılda ani ve sancılı bir tanışma yaşamamış olması. Faslılar yaklaşık 700 yıl İspanya'yı yönetmiş, ardından da benzer süre boyunca İspanyollar ve Fransızlar tarafından yönetilmiş. Bu karşılıklı deneyim, Fas kültürünün Batı ile evrilerek gelişmesini sağlamış ve Batı'ya karşı bir düşmanlık, nefret ya da aşağılık kompleksi oluşmasını engellemiş. Bu barışık duruş, diğer Müslüman ülkelerde gözlemleyemediği sıra dışı bir deneyim olarak belirtiliyor. Konuşmacı, Fas'ın bu yönleriyle Türkiye için bir model olabileceğini sorduğunda, Nişanyan günümüz Türkiyesi için artık çok geç olduğunu düşünüyor. İstanbul'da Fatih veya Kayseri'nin eski mahallelerinin bile betonlaştığını, Fas'ın ise 800 yıllık kültürel dokuyu kırmadan yaşatabildiğini belirtiyor. Fas'ın Türkiye'nin son yüzyılda yaşadığı modernleşme sancılarını daha yumuşak atlattığını ve bugün çok daha mutluluk verici bir ülke haline geldiğini ifade ediyor.