Tomarza'daki eski Ermeni toplumu

Sevan Nişanyan, bu haftaki sohbetinde Tomarza ve Tomarza Ermenilerini ele alıyor. Tomarza'nın Kayseri'nin doğusunda, Malatya yolunda bir ilçe olduğunu belirtiyor. 20. yüzyıl başında kasaba nüfusunun neredeyse tamamının Ermeni olduğunu, 980 Ermeni hanesine karşılık sadece 38 Müslüman (Türk) hanesi bulunduğunu aktarıyor. 1890'larda kasabada 620 öğrencili ve 7 öğretmenli bir okul ile 91 satış tezgahı olan bir çarşı olduğunu söylüyor. Şehir içinde büyük ve süslü bir 19. yüzyıl kilisesi ile doğuda dere kenarında muhteşem bir Meryem Ana Manastırı bulunduğunu, her yıl 15 Ağustos'ta büyük ayinler yapıldığını ifade ediyor. Kilisenin zamanla depo, sinema salonu olarak kullanıldığını ve sonra kaderine terk edildiğini, ancak son yıllarda onarılmış olabileceğini belirtiyor. Tomarza Ermenilerinin kökeninin 11. yüzyıla, 1020'lerde Bizans tarafından doğudaki Ermeni beyliklerinin tasfiyesiyle bölgeye yerleştirilmelerine dayandığını tahmin ediyor. Bölgenin Ermenilerin kadim toprağı olmadığını, sonradan iskan edildiğini ve çevre köylerin çoğunlukla Türk olduğunu vurguluyor. Sohbetin sonunda, uzun süredir üzerinde çalıştığı kitabın yayınevinde sayfa düzeni aşamasına geldiğini ve Şubat ayında basılmasını umduğunu ekliyor.