Bilimi Bilim Yapan Şey: Aktarımın Kontrolü ve Akademik Disiplin

Sevan Nişanyan, konuşmasında bilginin tek yolunun matematik olmadığını, insan aklının yaratıcılığıyla başka yollardan da edinilebileceğini vurguluyor. Asıl anlatmak istediği, bilimi diğer bilgi edinme yöntemlerinden ayıran şeyin gözlem ve deney değil, söylenenlerin doğruluğunu denetlemeye yarayan zengin ve sofistike bir eleştiri mekanizması olduğudur. Bu denetim, yani akademik disiplin, bilimi bilim yapar ve bilim ancak belli bir kurumsal çerçevede var olabilir; Batı’da üniversite, Doğu’da medrese gibi. 16 ve 17. yüzyılda pozitif bilimler (astronomi, fizik, kimya, biyoloji) matematiksel modelle büyük başarı kazandı fakat filoloji, tarih, hukuk, antropoloji gibi birçok önemli bilim alanında bu yöntem sonuç vermemiştir. Bugün bu alanlarda kullanılan yöntemler içerik olarak çok değişse de özünde ortaçağ üniversite modelinden çok farklı değildir.