Dili ne zengin kılar?

Sevan Nişanyan, gramer bakımından ifade gücü yüksek ya da düşük diller olduğuna inanmadığını belirtiyor. Ona göre dillerin temel söz dizimi ve biçim bilimsel yapıları, insan zekâsının gerektirdiği tüm işlevleri karşılayacak yetkinliktedir. Bir dilin zenginliği yalnızca sözcük dağarcığı değil, karmaşık kavramları aktarmaya yarayan kalıplar, deyimler ve argüman yapılarıdır. Uzun süredir çok ve sofistike yazı üreten diller, bu ifade araçları bakımından daha donanımlıdır; yazılı üretim hacmiyle ifade spektrumunun genişliği arasında doğrudan bir ilişki vardır. Gramer ise beynin yapısından türeyen alt tabakadır, dilleri asıl farklılaştıran üzerine inşa edilen gelenektir. Temel insani meseleleri Türkçe de en az Bengalce kadar mükemmelce anlatabilir; ancak felsefe gibi alanlara çıkıldığında, dilin işlenmişliği ve geleneği kritikleşir. Kant’ı ya da Hegel’i Türkçeye çevirdiğini iddia edenleri ciddiye almak mümkün değildir, çünkü ortada gerekli ifade geleneği ve araçları yoktur.