Bizans Paulician hareketiyle coğrafi süreklilik ve fay hattı

Sevan Nişanyan, Anadolu'nun kapanmayan kültürel fay hatlarından bahsederek, Aleviliğin kökenlerine dair gözlemlerini paylaşıyor. Bizans döneminde Ortodoks Kilisesi'ne karşı isyan eden Pavlosçular (Paulician) hareketinin, 9. yüzyılda özellikle Divriği merkezli olmak üzere Tunceli, Erzincan, Tokat, Amasya, Malatya ve Maraş'ı içine alan bir üçgen bölgede yoğunlaştığını belirtiyor. Günümüz Alevi nüfusunun da aynı coğrafyada yoğunlaşmasının dikkat çekici bir sürekliliğe işaret ettiğini, ancak Aleviliğin doğrudan Pavlosçuluğun devamı olduğu sonucuna varılamayacağını vurguluyor. Ona göre Alevilik, Anadolu'daki tarihsel fay hatları üzerinde biriken huzursuzlukları, isyan geleneklerini ve mitolojik unsurları kendi bünyesinde toplamıştır. 1480 öncesi bir Alevilikten söz etmenin anakronizma olacağını da ekliyor.