Gayrimüslimlerin modernite taşıyıcısı olması ve sonuçları

Videonun bu bölümünde Sevan Nişanyan, Müslüman ve gayrimüslim topluluklar arasındaki kültürel ve dil engellerine değiniyor. Başlangıçta Müslümanların gayrimüslimlerle ortak dilinin olmadığını, Ramazan gibi dini hassasiyetler, içki ve domuz eti gibi farklılıklar nedeniyle birlikte iş yapmanın, ailecek görüşmenin ya da aynı sofraya oturmanın zor olduğunu anlatıyor. Buna rağmen Müslümanların zamanla gayrimüslimlerle iş birliğini öğrendiğini, onların okullarında (Fransız, İngiliz, Amerikan okulları) okuyarak Batılı yaşam tarzını, zihniyetini ve değerlerini kavradığını belirtiyor. Bu etkileşim sonucunda gayrimüslimlerin hızla kalkındığını ve 1870-80’lere gelindiğinde Osmanlı modernleşme çabasının taşıyıcısı haline geldiklerini söylüyor. Son kısımda ise özellikle Ermenilere odaklanarak, 1878’e kadar İstanbullu Ermeni fikir önderlerinin tavrının “Osmanlı’yı biz adam edeceğiz” şeklinde özetlenebileceğini ve bunun aslında çok olumlu bir yaklaşım olduğunu ifade ediyor.