Ortadoğuda, Avrupada olduğu gibi tanrının ölümü gerçekleşir mi

Sevan Nişanyan, Türkiye ve Ortadoğu'da 'Tanrının ölümü'nün mümkün görünmediğini, çünkü bunun toplumsal dini kural ve törelerin egemenliğine bağlı ikincil bir sonuç olduğunu belirtiyor. Batı'da önce kilisenin öldüğünü, ardından Tanrı'nın öldüğünü; Türkiye'de ise Tanzimat'tan beri süren Batılılaşma çabalarının inandırıcı bir alternatif yaratamadığı için zayıf kaldığını ve 21. yüzyılda Batı modelinin iflasıyla toplumun İslam'a, Türk faşizmine ve Kürt milliyetçiliğine yöneldiğini anlatıyor. Bu koşullarda dinin etkisini yitirmesini güç gören Nişanyan, 'Batı mı İslam mı' ikileminin dışındaki çözüm için Suudi Arabistan'daki devrim benzeri dönüşüme ve Çin'deki gelişmelere dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.