Şivelerin ayrışması ve Balkan Sprachbund

Sevan Nişanyan, şive ve lehçe farklılıklarının temel nedeninin yalnızca diğer dillerin etkisi olmadığını, asıl güçlü faktörün 'biz ve onlar' ayrımını yaratan toplumsal psikoloji ve kimlik inşası olduğunu anlatıyor. Balkanlar'da farklı dil ailelerinden gelen toplulukların asırlarca bir arada yaşaması sonucu gramer, deyim ve seslendirmede karşılıklı alışverişlerle ortak bir dil alanı oluştuğunu belirtiyor. Erzurum ve Trabzon şivelerinin farklılaşmasını ise bu iki şehrin Osmanlı döneminde ayrı vilayet merkezleri olarak kendi kültürel iletişim ağlarını geliştirmesine bağlıyor; sınırlı iletişimin zamanla iki ayrı lehçe yarattığını vurguluyor. Dilin temel işlevinin iletişim değil, bir grubu diğerinden ayırarak aidiyet duygusunu pekiştirmek olduğunu savunan Nişanyan, bu ayrışma içgüdüsünün siyasi sınırlar değişse bile korunduğunu ifade ediyor. Eski dillerin (substrat) etkisi bulunsa da, asıl belirleyicinin insanların 'biz böyle konuşuruz' diyerek geliştirdikleri ve taklidi zor, simgesel sistemler olduğunu söylüyor.