İzmir yangınında Atatürk'ün rolü

Sevan Nişanyan, İzmir'in yanmasında Atatürk'ün şahsi bir dahli olduğunu düşünmediğini, onun daha çok bir konsensüsün ve meclisin temsilcisi olarak hareket ettiğini belirtiyor. Yangının sorumlusunun tek bir kişi (örneğin Sakallı Nurettin) olmadığını, aslında Osmanlı'nın son döneminden beri şekillenen bir devlet projesinin parçası olduğunu söylüyor. Bu proje, Anadolu'yu homojen bir Türk yurdu haline getirmek üzere Abdülhamit zamanında şekillenmiş, 1912-13 itibariyle İttihat ve Terakki kadrolarında egemen hale gelmiştir. Projenin mantığı, gayrimüslim nüfusun Türkiye'den arındırılması, Batılı çıkar odaklarının ve kapitülasyonların temizlenmesidir. İzmir yangını, bu etnik temizlik politikasının tutarlı bir sonucudur. Ayrıca Yunanlıların Selanik'i yakmasına duyulan intikam duygusu ve Yunan ordusunun savaş boyunca uyguladığı terör politikaları da yangının duygusal ve psikolojik nedenleri arasındadır. Sonuç olarak Nişanyan, İzmir'i yakanların Atatürk'ün emrindeki subaylar olduğunu ve Atatürk'ün bu eylemleri onaylamak zorunda kaldığını ima etmektedir.