Bosna Hersek'teki etnik yapı ve Dayton sonrası düzenin çelişkileri

Sevan Nişanyan, Bosna Savaşı'nı 'beyinsiz ve kanlı' bir süreç olarak nitelendiriyor ve asıl sorumluluğun Avrupa Birliği ile NATO'ya ait olduğunu öne sürüyor. Ona göre bu güçler, Yugoslavya pazarını kendi şirketlerine açmak amacıyla ülkenin parçalanmasını teşvik etti; önce Slovenya ve Hırvatistan'ın bağımsızlık ilanlarını kışkırtıp hemen tanıyarak süreci başlattılar. Savaş öncesinde Hırvatlar ve Sırplar, Bosna'yı aralarında bölmek ve Müslüman nüfusa sadece Saraybosna civarında küçük bir bölge bırakmak için anlaştı. Boşnak lider Aliya İzzetbegoviç'in, nüfusun yüzde 45'ini oluşturan Müslümanların egemenliğinde Bosna'nın bütünlüğünü korumakta ısrar etmesi çok büyük bir hataydı çünkü bu, Hıristiyan halkların kabul edemeyeceği bir dayatmaydı. Öte yandan Miloseviç yönetimindeki Sırbistan, komünizm sonrası dönemde ayakta kalabilmek için aşırı milliyetçiliği körüklüyordu. Bu gerçekçi olmayan hayaller ve karşılıklı uzlaşmazlık, Boşnak sivillere karşı korkunç ve asimetrik bir savaşa yol açtı. Sırplar, Osmanlı döneminden öğrendikleri 'etnik temizlik' yöntemlerini uyguladı; kasabalara baskınlar düzenleyip ileri gelenleri kurşuna dizerek halkı korkutup göçe zorladılar. Amaç doğrudan yok etmek değil, dehşet saçarak bölgeyi boşaltmaktı. Sonuçta Bosna topraklarının yaklaşık yarısında Müslüman nüfus tasfiye edildi, on binlerce sivil çoluk çocuk demeden katledildi ve sağ kalanlar toplama kamplarına ya da kuşatma altındaki şehirlere sığınmak zorunda kaldı.