Osmanlı elit dilleri neden Arapça-Farsça

Sevan Nişanyan, Osmanlı'da halkın neden Türkçe konuşurken eğitim ve yazı dilinin Arapça-Farsça olduğu sorusuna açıklık getiriyor. 1300'lü yıllardan itibaren Fırat'ın batısı ve Rumeli'de halk arasında bugünküne benzer bir Türkçe yaygınken, yazı dili ve eğitim dili olarak Türkçe ancak İstanbul'un fethinden sonra 1450'lerden itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bunun temel sebebi, yazı bilmenin dar bir seçkin zümrenin ayrıcalığı olması ve Arapça-Farsçanın Türkçeye kıyasla çok daha zengin, köklü bir yazılı kültüre, edebiyata ve gramer inceliğine sahip olmasıdır. Medrese eğitimi tamamen Arapça üzerine kurulmuş, Farsça ise yalnızca üst tabakaya özgü bir yüksek kültür dili olarak öğretilmiştir. Bu durum, seçkin bir insanı sıradan halktan ayıran bir gösterge işlevi görmüştür; tıpkı bugün İngilizcenin üstlendiği role benzetilebilir.