Kudüs'ün Ermeni Mahallesi nedir

Sevan Nişanyan, Kudüs'teki Ermeni Mahallesi ve Ermeni varlığını iki aşamada açıklıyor: Kudüs, Hristiyanlığın manevi merkezi olarak Haçlı döneminden beri (11-12. yy.) bir Ermeni nüfus ve kilise kurumuna sahip olmuştur. Ermeni Kilisesi içindeki rekabet ve kariyer mücadelesinde Kudüs'teki başrahiplik önemli bir prestij kaynağıydı. Bugünkü eski Kudüs, Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1530'lar) dört mahalleli (Müslüman, Rum, Ermeni, Yahudi) Osmanlı kent planıyla inşa edildi. Kutsal kent olması nedeniyle gayrimüslim mahalleleri sur içinde planlandı, Ermeni Mahallesi de bunlardan biridir. Günümüzde Müslüman Mahallesi büyük ölçüde Yahudilerin eline geçmiş, Yahudi Mahallesi yeniden inşa edilmiş, Rum Mahallesi nüfus azlığından karakterini kaybetmiştir. Ermeni Mahallesi ise birbiri içine geçmiş avlu, kilise ve manastırlardan oluşan, Orta Çağ atmosferi taşıyan fotöjenik tek bir büyük kompleks halindedir. Burada artık çok az Ermeni yaşar; ancak Kudüs Ermeni Patrikhanesi tüm Ermeni dünyasını etkileyen eğitim ve yayın faaliyetleri olan önemli bir kurumdur. Büyük ve korunması zor bu mahalleye son yıllarda İsrail devletine yakın kişi ve sermaye grupları el koymaya çalışmakta, bu yüzden yoğun bir mücadele verilmektedir.