Ermenistan'da Ezidiler

Sevan Nişanyan, önce 'Ezidi' sözcüğünün farklı yazılışlarına değinip ardından soruya geçiyor. Ermenistan'da, özellikle Van'ın kuzeyinde Alagöz Dağı eteklerinde büyük bir Ezidi topluluğu bulunduğunu, Kürtçe konuştukları için dilsel olarak Kürt sayıldıklarını, hayvancılıkta söz sahibi olduklarını ve görkemli bir tapınak inşa ettiklerini belirtiyor. Ermenistan'daki Müslüman Kürtlerin 1988-1992 olaylarında ülkeyi terk ettiğini, Ezidi Kürt nüfusun ise toplumda iyi bir konumda olduğunu söylüyor. Ezidiliğin tarihine dair, İslam'ın ilk dönemlerinde henüz tam Müslümanlaşmamış Kürtler arasında 11-12. yüzyıllarda Adi bin Müsafir önderliğinde ortaya çıktığını, Şengal Dağı'nda kutsal bir ziyaretgâh kurulduğunu, 19. yüzyıla kadar Kürtlerin büyük kısmının bu inanca bağlıyken siyasi gerekliliklerle Müslümanlaştığını ve Ezidilerin küçük bir azınlık olarak kaldığını anlatıyor. Türkiye'de 1960'lara dek hatırı sayılır Ezidi nüfusunun 1990'larda göçe zorlandığını, Şengal'deki katliam sonrası mülteci olarak gelenler olduğunu ekliyor. Ezidi inanç ve geleneklerinin şiddetle İslam karşıtı, Hristiyan ve Ermeni kültürüne yakın olduğunu, bu kadim Ortadoğu kültürünün özenle korunması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca milli devletlerin 'hoşgörü' kavramına duyduğu nefreti de dile getiriyor.