İzmir'in Etnik Yapısı ve 1922 Mübadele Dönemi

Sevan Nişanyan, İzmir'in tarihsel olarak yüksek bir gayrimüslim nüfusa sahip olduğunu, özellikle Rumların nüfusun yarısına yakınını oluşturduğunu belirtiyor. 19. yüzyıl boyunca adalardan gelen göçle Rum nüfusunun arttığını, ayrıca Levanten, Yahudi ve Ermeni topluluklarının da şehirde önemli bir yer tuttuğunu ifade ediyor. Balkan Savaşları öncesinde ve sonrasında yaşanan büyük felaketlerle (Yunan Bağımsızlığı, 93 Harbi, Balkan Savaşları) Balkanlardan büyük kitleler halinde Müslüman göçmenlerin geldiğini, bunların önemli bir kısmının devlet teşvikiyle Ege bölgesine iskan edilmesiyle İzmir'in etnik yapısının altüst olduğunu söylüyor. 1922'ye kadar nüfusun belki yarısının gayrimüslim olduğunu ancak 9 Eylül'ü izleyen günlerde sistemli bir politika, terör ve kundaklama ile bu nüfusun kaçırıldığını, şehrin yandığını ve sonuçta İzmir nüfusunun %90'dan fazlasının Müslüman hale geldiğini anlatıyor. Bu olayları "korkunç" olarak nitelerken, bu tür trajedileri sadece Türklere özgü görmeyen, tarihin genelinde yaşandığını düşünen, ancak açıkça inkâr edenlere karşı net ve ahlaki bir tavrın zorunlu olduğunu vurgulayan bir bakış açısı sunuyor.