Gomidas

Sevan Nişanyan, Türk halk müziğinin kurtarıcısı olarak nitelendirilen Kütahyalı Ermeni papaz Hıdır'dan (Komitas Vartabed) bahsediyor. Yetim ve yoksul bir çocuk olarak papazlık yoluna giren Hıdır, aynı zamanda çok iyi bir müzisyendir. Avrupa'daki folklor araştırmalarından etkilenerek Anadolu'yu köy köy dolaşmış, başta Ermeni olmak üzere Türk, Kürt ve Laz halk müziklerini toplamış, kayıt altına alıp notaya dökmüştür. Bu derlemeler sayesinde, İstanbul'daki okumuş sınıflara halk müziğinin güzelliğini ilk kez tanıtan kişi olmuştur. Aynı zamanda opera besteleyen ve halk müziğini çok sesliliğe uyarlamaya çalışan Hıdır, 1915'te 24 Nisan'da tutuklanarak Anadolu'ya sevk edilmiştir. Yakın dostları olan Türkçü şair Mehmet Emin Yurdakul ve yazar Halide Edip Adıvar'ın girişimleriyle kurtarılmış, ancak yaşadığı travma nedeniyle derin bir depresyona girerek konuşma yeteneğini kaybetmiştir. Hayatının geri kalan 20 yılını Paris'te, anlatıcının büyük teyzesinin bakımı altında geçirmiştir.