Sevan Nişanyan'ın Türkiye Yer Adları Araştırma Serüveni

Sevan Nişanyan, Türkiye'deki yer adları üzerine yaptığı kapsamlı çalışmanın serüvenini anlatıyor. 1960 nüfus sayımındaki değiştirilmiş yer adları listesindeki yanlışları fark ederek işe başlıyor. Bu hataların temelinde, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinin gelişigüzel yeni yazıya çevrilmesi yatıyor; eski harfli yerel telaffuzlar anlaşılmadan yapılan transkripsiyon yanlışları, bilinçli tahrifat mı yoksa cehalet mi olduğu belirsiz. Yer adı değişikliklerinin 1960'larla sınırlı olmadığını, 1913'ten itibaren başladığını ve Artvin (1926'da tüm Gürcüce adlar değiştirildi), Hatay (1940'ta Fransız dönemi kadastrosuyla kıyaslayarak ortaya çıkardı) gibi sonradan katılan bölgelerin kayıt dışı kaldığını keşfediyor. 2010'da yayımladığı sözlüğün ardından, 2018'den sonra araştırmayı derinleştiriyor. En büyük buluşu, 1909-1929 arasında Osmanlı Erkan-ı Harbiye-i Umumiye'sinin hazırladığı 1/200.000 ölçekli 120'den fazla paftalık harita koleksiyonuna ulaşması. Bu haritaları (TBMM açık erişim ve Fransız Milli Kütüphanesi'nden) didik didik inceleyerek, sadece köyleri değil, tüm küçük yerleşimleri kaydediyor. Bazı eksik paftalar için daha az güvenilir Alman ve İngiliz haritalarına başvuruyor. Kadastro haritalarından da damadı sayesinde haberdar olarak yeni bir kaynak keşfediyor ancak bazı illerde mezra adlarının gösterilmemesi gibi sıkıntılar yaşıyor. Tüm bu kaynakları karşılaştırarak haritalardaki yer adı yanlışlarını, konum hatalarını ve günümüz Google haritalarındaki belirsizlikleri çözmeye çalışıyor.