Urartuca, Urartular

Sevan Nişanyan, Van'daki Çavuştepe'de Urartu yazıtlarının bekçisi Mehmet Kuşman'ın Urartu dilini öğrendiği iddiasını ele alır. Urartu dilinin, milattan önce 900-550 yılları arasında Doğu Anadolu'da hüküm süren bir krallığa ait olduğunu, toplamda 40 sayfalık kısa, tekrarlayan formüllerden oluşan yazıtlarla sınırlı kaldığını belirtir. Bu dilin yalnızca 100-120 kelimesi çözülebilmiş ve grameri hakkındaki bilgiler akademik tartışmalarla doludur. Kuşman'ın bu sofistike çivi yazısını öğrendiğine şüpheyle yaklaşır; Urartu yazısı, basit İran çivi yazısından farklı, hayat boyu öğrenmeyi gerektiren karmaşık bir sistemdir. Nişanyan, Urartu dilinin Ermenice ile ilişkisi olmadığını, sadece birkaç ödünç kelime bulunduğunu vurgular. Dilin, aynı dönemdeki Latince gibi, yönetici seçkinlerin kullandığı bir tören ve resmi yazı dili olduğunu, halkın konuştuğu dil olmadığını öne sürer. Bunu, Osmanlı yazı dilinin halkın Türkçesinden farklı elit bir dil oluşuna benzetir. Urartu Krallığı'nın MÖ 550'de yıkılıp aynı sınırlarda Ermeni Krallığı kurulmasını bir kavim değişimi değil, yazı dilini kullanan yönetici sınıfın tasfiye edildiği ve halk dilinin öne çıktığı bir sosyal devrim olarak yorumlar.