11. yüzyıl öncesi Güneydoğu Anadolu'nun etnik yapısı

Sevan Nişanyan, 11. yüzyıldan önceki dönemde Güneydoğu Anadolu, Çukurova ve çevresindeki etnik-siyasi yapıyı anlatıyor. 9. yüzyılda bölgede Arap egemenliği olduğunu, halkın çoğunlukla Süryani kökenli Hristiyan olup Süryanice veya Arapça konuştuğunu, yönetici sınıfın ise kökene bakılmaksızın Araplaşmış olduğunu belirtiyor. 10. yüzyıl ortalarında Abbasi İmparatorluğu'nun dağılmasıyla Arapların çoğu bölgeden çekiliyor. Çukurova Bizans'ın eline geçip Rum ve Ermenilerle iskân ediliyor, Elazığ-Malatya hattına kuzeyden Ermeniler ve Suriye Hristiyanları yerleştiriliyor. Bu sırada Diyarbakır-Silvan'da Mervaniler gibi Kürt beylikleri kurulsa da, beyliklerin kültürel olarak Arapça kullanmaya devam ettiğini ve bölgenin tam olarak Kürtleştiğine dair veri olmadığını vurguluyor. Ayrıca Kars-Ardahan'daki Rum adacıklarının 1878 sonrası Rus teşvikli göçlerle oluştuğunu, 11. yüzyılda böyle bir yerleşim olmadığını ekliyor.