Mustafa Kemal'in Kişi Kültünün Oluşumu

Evet, Kemalizm’i 1950 öncesi ve sonrası olarak ayırmak gerekir; 1950 çok önemli bir dönüm noktasıdır. Mustafa Kemal kendi çağında, yönetici sınıflar tarafından beğenilen fakat sıradan bir Üçüncü Dünya diktatörüydü. Ölümünden sonra, 1938'den 1950'ye kadar kamusal bilinçten hızla silindi; gazetelerde adı pek geçmez oldu, paralardan resmi kaldırıldı, heykelleri uzun süreli tamiratlara gitti. Asıl kişi kültü 1950'de, iktidar Demokrat Parti’ye devredilirken yapılan bir milli mutabakatla inşa edildi. Bu anlaşma uyarınca 'devr-i sabık' açılmayacak, Mustafa Kemal dönemi tartışılmayacak ve kendisi partiler üstü nötr bir simge olarak korunacaktı. İsmet İnönü'nün paralardaki fotoğrafı kaldırılarak yerine Mustafa Kemal'in resmi kondu, bir tür kutsal simge (Kabe) olarak Anıtkabir’in yapımına başlandı ve onun hakkında lehte ya da aleyhte konuşmayı yasaklayan bir kanun çıkarıldı. Bütün bunların amacı, geçmişteki travmayı dondurup tarihe gömmek, onu herkesin sözde benimsediği ve günlük siyasi hayata karışmayan zararsız bir simgeye dönüştürmekti; 1950 yılında bu makul bir karardı.