create notifications

İstanbul Türkçesi nasıl oluştu

avatar

Sevan Nisanyan

@NisanyanS • 63K abone

5 görüntülenme 6 Yıl önce Yapay zeka özeti

Video yazarı, İstanbul Türkçesinin kökeninin Rumlara dayandığı iddiasını kesin bir dille reddederek başlıyor. Bu ağzın, imparatorluklarda etnik kimliklerin üzerinde bir kimlik taşıyan yönetici elit sınıfın dili olarak şekillendiğini belirtiyor. Bu sınıf için devlet sahibi olmanın, elit dayanışmasının etnik geçmişten çok daha kıymetli olduğunu ve Saray çevresinde bu ortak kültürün oluştuğunu vurguluyor. İstanbul Türkçesinin yüzyıllar içinde olgunlaştığını, özellikle Lale Devri'nde (18. yüzyıl başları) bu yüksek sınıf dilinin bilincine varıldığını anlatıyor. Bu dönemde dilin inceliklerinin vurgulanmaya, geliştirilmeye ve bir gurur kaynağı olarak görülmeye başlandığını, bunda en büyük dönüm noktasının ise Şair Nedim olduğunu; Nedim'in İstanbul Türkçesinin deyimlerini ve inceliklerini ön plana çıkardığını söylüyor. Bu sürecin 19. yüzyıl sonlarına kadar devam ettiğini belirtiyor. Daha sonra, özellikle 1912'de Rumeli'den gelen yoğun göçün etkisiyle İstanbul'un alt ve orta tabakasının şekillendiğini, bu kesimlerin Rumeli ağız özelliklerinin de 20. yüzyılda İstanbul Türkçesine etki ettiğini kendi çocukluk gözlemlerine dayanarak anlatıyor. Son olarak 1970'lerden itibaren televizyonun icadı ve büyük iç göçle birlikte bu berrak ayrımın kaybolduğunu ifade ediyor. 1980 sonrasında artık keskin hatlı bir İstanbul Türkçesi yerine, Edirne'den Hakkari'ye kadar yayılan, TRT ve televizyon aracılığıyla oluşan standart bir ulusal Türkçe standardının ortaya çıktığını belirtiyor.