Çeviri nasıl gidiyor

Sevan Nişanyan, uzun süredir harıl harıl çalıştığını ve günün büyük bölümünü masasında geçirdiğini anlatıyor. Bu yoğun mesainin sebebi, Aplikan isimli bir yazarın 1902 yılında yayınladığı, yarım kalmış bir Ermenice coğrafya sözlüğünü tercüme ediyor olması. Bu eseri yıllar önce keşfeden Nişanyan, kitabın Türkçeye olağanüstü faydalı olduğunu düşünüyor. Kitabın değerini üç temel noktada özetliyor: Birincisi, Doğu Anadolu'nun mikro tarihi hakkında hiçbir Türkçe kaynakta bulunmayan, her köy, çeşme ve harabeye dair inanılmaz ayrıntılı bilgiler içermesi. İkincisi, Ermeni krizini klişelere indirgemeden, gerçek insanların mücadeleleri üzerinden anlamak isteyenler için benzersiz bir kaynak olması. Üçüncüsü ise yazarın entelektüel olmasa da cinli perili hurafelerle dolu, eski Ermeni vekayinameleriyle harmanlanmış çok eğlenceli bir üslubunun bulunması. Nişanyan, kitabın 1915'ten 15 yıl önce yazıldığı için dehşet verici Tehcir'den hiç bahsetmediğini, Ermeni tarihinin sadece 1915'ten ibaret olmadığını göstermesinin de hoşuna gittiğini belirtiyor. Çeviri sürecinde Türk okurun anlayabilmesi için her maddeye yorum ve açıklamalar ekleyen Nişanyan, kitabın bugünkü Ermenistan ve İran'la ilgili kısımlarını çıkararak metni yaklaşık 800 sayfaya indirgemiş, ancak kendi eklemeleriyle eserin yeniden 1200-1300 sayfayı bulacağını tahmin ediyor. Çevirinin yüzde sekseninin bittiğini, bir ay içinde tamamlanmasını beklediğini söyleyen yazar, gençliğinde de büyük çevirilere giriştiğini ancak artık kendi söyleyecek sözleri olduğu için başkasının kitaplarını çevirmek istemediğini ekliyor. Son olarak, Türkiye'deki çeviri dünyasının güncel durumunu ise "kepazelik" ve "rezalet" olarak nitelendiriyor.