Atatürk devrimlerinin yetim kalması ve orta sınıf sorunu

Cumhuriyet rejiminin temel projesi, Osmanlı'da yok edilmiş olan Müslüman Türk orta sınıfını yeniden inşa etmekti. Gayrimüslimlerin doldurduğu bu boşluk, 1915 ve sonrasında şiddetle tasfiye edilince, yeni devlet yüz bin kişilik bir seçkin zümreyi eğitip devlet kadrolarına yerleştirdi. 1938 sonrası yetişen bu idealist, Batı hayranı Cumhuriyet kuşağı, kendilerine fırsat veren rejime taparcasına bağlıydı. Oysa bu 200 bin kişilik zümre, ülkenin köylü ve proleter çoğunluğu için hiçbir şey ifade etmiyordu. Halk nezdinde Cumhuriyet, eskiden de şimdi de kötü olan bir durumdan ibaretti; ne sevgi ne nefret uyandırdı. İşte bu yüzden Kemalizm yetim kaldı; çünkü dayandığı orta sınıf tabanı, toplumun bütünüyle bağ kuramayacak kadar dar ve yapaydı.