Merkezi devletin fayda ve zararları

Sevan Nişanyan, merkezi devletin tarihsel olarak toplumların güçlenmesindeki rolüne dair güçlü argümanı kabul etmekle birlikte, Bertrand de Jouvenel'in fikirleri üzerinden bu durumun karanlık yüzünü sorguluyor. Merkezi devletin standartlaşma ve işbirliği gibi faydalarının yanı sıra, asıl meselenin bu gücün kontrolsüzce artması olduğunu belirtiyor. Bu güçlenmenin 1. ve 2. Dünya Savaşları gibi topyekün savaşlara, sivil halkın büyük kitleler halinde ölmesine ve yönetici kadroların aşırı yetkilerle donanmasına yol açtığını anlatıyor. Tarihsel süreçte kralların ve modern yönetici kadroların yasa yapma, vergilendirme, askere alma, mülkiyete el koyma ve hatta düşünceyi kontrol etme yetkilerini adım adım gasp ettiğini vurguluyor. Nihayetinde, insan doğasındaki kötülük eğilimini de hesaba katarak, merkezi devletin bu denli güçlenmesinin sağladığı faydaların yanında çok daha büyük zararlara ve potansiyel felaketlere yol açıp açmadığını sormamız gerektiğini ifade ediyor.