Ermeni ve Kürt ilişkileri, tarihi ve bugünü

Sevan Nişanyan, Ermeni ve Kürt yakınlaşmasına dair "kardeşiz" söylemini reddederek, bunun daha çok siyasi hedefler üzerinden gelişen bir yakınlık olduğunu belirtiyor. Tarihsel olarak iki halkın 2000 yılı aşkın süredir aynı coğrafyada iç içe yaşadığını, Bizans ve Osmanlı tarafından benzer şekilde değerlendirildiğini anlatıyor. 1806'da Venedik'te basılan İnci Cihan'ın kitabından çarpıcı bir örnek veriyor: Kitapta "Ermenistan aynı zamanda Kürdistan'dır" denilmesi ve Kürtlerin savaşçılığının övülmesi, sonraki dönem edebiyatından farklı olarak o dönemde güçlü bir sempati olduğunu gösteriyor. İslam hukuku altında gayrimüslimlerin silah taşıyamaması nedeniyle, 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Ermenilerin nüfus çoğunluğuna rağmen Kürt beylerinin yönetimi altında simbiyoz bir ilişkiyle yaşadıklarını vurguluyor. Bitlis, Muş, Hınıs gibi bölgelerin aslında Kürtler tarafından yönetilen Ermeni beylikleri olarak görüldüğünü söylüyor. Osmanlı'nın 1820-1840 arasında bu beylikleri yıkmasıyla bölgede kaos çıktığını, aşiret düzenine geçildiğini ve şeyhlik sisteminin Ermeni kurumlarına sistematik saldırıya yol açtığını anlatıyor. Bugünkü "zalim Kürtler" söyleminin aslında bu yıkım döneminden sonra ortaya çıktığını belirtiyor. Günümüzdeki yakınlaşmayı ise "düşmanımın düşmanı dostumdur" mantığıyla, yani Türk faşizmine karşı gelişen bir duruş birliği olarak yorumluyor.