Goethe eylem ve vicdan hakkında ne demiş

Sevan Nişanyan, 'eylem yapan daima vicdansızdır, vicdan gözlemcilere özgüdür' yargısını ele alıyor. Eylemin, mevcut denge, düzen ve alışkanlıkları kırmayı gerektirdiğini, bu yüzden bir tür tecavüz olduğunu, acımasızlık istediğini belirtiyor. Gözlemcinin ise olaya dışarıdan bakarak vicdani değerlendirme yapabileceğini ifade ediyor. Bu tezin ilginç olduğunu, ancak hemen hüküm vermemek gerektiğini; sözü söyleyen G'nin (André Gide kastediliyor olmalı) çok katmanlı, ironik, modern çağın öncülerinden bir düşünür olduğunu ve bağlamın önemli olduğunu vurguluyor.