Gorbaçov'un Reformları ve Komünizmin Geleceği

Sevan Nişanyan, Gorbaçov'un 1985'te reformlara neden ihtiyaç duyduğunu anlatıyor: Sovyetler Birliği o dönemde ideolojik, ekonomik ve bürokratik olarak tükenmiş, rejime inanan kimse kalmamıştı. Çin, ABD desteğiyle komünist kabuğu korurken ekonomik dönüşümü başarmıştı; ancak SSCB için böyle bir imkân yoktu. Gorbaçov ne dönüşümü sağlayabildi ne de iktidarı devredebildi; sonuçta ülke tam bir çöküş yaşadı, parçalandı ve toplum derin bir travma geçirdi. 2000'de Rusya dibe vurdu; nüfus azaldı, ekonomi çöktü, sanayi yağmalandı. 2000 sonrası devlet hâkimiyeti yeniden kuruldu, oligarklar kontrol altına alındı ve Rusya toparlanmaya başladı. Moskova bugün Avrupa'nın en canlı, kültürel ve ekonomik açıdan keyifli şehirlerinden biri hâline geldi.