Diyanet'in Kaldırılması ve Fransız Devrimi Değerleri

Sevan Nişanyan bu konuşmasında, Fransız İhtilali'nin getirdiği laiklik anlayışı ile 19. ve 20. yüzyıllarda yükselen etnik temelli ulusçuluk arasındaki tarihsel çelişkiyi ele alıyor. Diyanet'in kaldırılması ve devletin din karşısında tarafsız olması gerektiğini, inancın kişilerin özel sorunu olması gerektiğini savunarak başlıyor. Asıl tezi şu: Fransız Devrimi, devleti tarafsızlaştırıp bireyleri etnik kimlikten bağımsız eşit vatandaşlar olarak tanımlamıştı. Ancak Sanayi Devrimi'nin okuma yazmayı yaygınlaştırması, ortak dil ve tarih bilincine dayanan bir "karşı devrim" yarattı. Bu gerici nitelikteki ikinci ulusçuluk anlayışı, Fransız tarzı vatandaşlık esaslı ulusçuluğa karşı üstünlük kazandı ve özellikle Almanya, Polonya, Macaristan, Yunanistan, Türkiye ve Ermenistan gibi ülkelerde egemen oldu. Nişanyan, günümüzde toplumsal eşitliğin azaldığı bir dünyada, Fransız Devrimi'nin bu idealinin marjinalleştiğini ve geçerliliğinin sorgulanır hale geldiğini belirtiyor.