Tasavvuf Antik Yunan'dan mı alıntı

Sevan Nişanyan, tasavvufun tamamen Antik Yunan'dan alıntı olmadığını net bir şekilde belirtiyor. Tasavvufu, 11. yüzyılda İslam dünyasında ortaya çıkan, o güne kadarki kurumsal İslam anlayışına, hukukuna ve siyasi çizgisine karşı bir isyan hareketi olarak tanımlıyor. Bu hareket başlangıçta şiddetle bastırılmaya çalışılmış, ancak başarılı olunamayınca İslam dini içine alınarak zararsız hale getirilmiştir. Nişanyan'a göre tasavvuf, çok kaynaklı bir sentezdir: Hıristiyan geleneğinden, özellikle Mısır'da güçlü olan Gnostisizm'den temalar almış, ancak daha kuvvetli etki Doğu'dan, yani Hindistan'daki Budist ve Hindu geleneklerinden (dergah yaşamı, türbe kültürü gibi) gelmiştir. Antik Yunan bağlantısına gelince, özellikle geç Roma döneminde İskenderiye ve Antakya'da gelişen Yeni-Platonculuk akımlarıyla tasavvuf arasında bir süreklilik olduğunu kabul etmekle birlikte, tasavvufun sadece bununla açıklanamayacak kadar karmaşık ve çok katmanlı bir yapı olduğunu vurguluyor.