Enver Paşa'dan Cumhuriyet'e Coğrafyanın Türkleştirilmesi

Sevan Nişanyan, Türkiye'de yer adlarının Türkçeleştirilmesi projesini, 20. yüzyıl Türk millî modernleşme hareketinin en radikal ve önemli kararlarından biri olarak değerlendiriyor. Bu sürecin teorisyeninin Enver Paşa olduğunu ve 1913'ten itibaren yer adlarının değiştirilmeye başlandığını belirtiyor. 1928'de İçişleri Bakanlığı'nın yayınladığı kapsamlı "Köylerimiz" kitabıyla büyük bir dönüm noktası yaşanmış; ancak öncesindeki değişikliklerin düzenli bir kaydı yok. 1968'de hazırlanan yeni listede ise eski yazıdan yapılan hatalı okumalar, farklı dillerdeki adların bilinmemesi ve keyfî kararlar nedeniyle içinden çıkılmaz bir kargaşa doğmuş. Anadolu'daki köy, dağ, kasaba gibi 50 bin civarındaki yer adından 20 binden fazlası masa başında uydurulan Türkçe isimlerle değiştirilmiş, hatta bazı yerlerin adları birkaç kez değişip komşu yerlere kaydırılmış. Nişanyan, benzer milliyetçi uygulamaların Rusya, Yunanistan gibi kozmopolit geçmişe sahip Doğu Avrupa ülkelerinde de görüldüğünü; ancak Türkiye'deki sürecin çok daha ölçüsüz ve pervasızca yürütüldüğünü vurguluyor.