Cenevre'nin Zenginleşme Hikayesi

Sevan Nişanyan, Cenevre'nin neden dünyanın en müreffeh şehirlerinden biri haline geldiğini ve başarılı toplumların ortak özelliklerini pragmatik bir bakış açısıyla analiz ediyor. Cenevre'nin tarihsel zenginliğini iki temel nedene bağlıyor: Birincisi, 16. yüzyılda Fransa'daki iç savaş ve baskılardan kaçarak kente göç eden, ülkenin en eğitimli ve şehirli zümresi olan Huguenotların (Fransız Protestanları) burada birikimli bir cumhuriyet kurması. İkincisi ise, kentin İtalya ile Fransa ve Alçak Ülkeler arasındaki hayati ticaret yollarının tam kavşağında yer alması sayesinde yüzyıllar boyunca küçük kapitalizmin başkenti haline gelmesi. Nişanyan, 19. yüzyılda bu kadim ticari sermayenin başarıyla sanayiye aktarıldığını belirtiyor. Yazar, bu tarihsel örnekten hareketle genel bir toplumsal refah teorisi ortaya koyuyor. Başarılı toplumların ortak formülünün, birbirine zıt gibi görünen iki sistemi aynı anda barındırmak olduğunu vurguluyor: Bireylerin zenginleşme ve şirketleşme özgürlüğünü tanıyan bir **kapitalizm** ile toplumun ortak çıkarlarını gözeten, güçlü merkezi karar organlarına sahip bir **sosyal demokrasi**. Nişanyan'a göre bu iki boyut bir arada olmadan zenginleşmiş, müreffeh bir ülke mümkün değil. Ancak bu iki unsurun da tek başına yeterli olmadığını; refah için aynı zamanda stratejik ticaret yolları üzerinde bulunmak ya da değerli doğal kaynaklara sahip olmak gibi "satacak malı" olma durumunun da şart olduğunu ekliyor. Pragmatik bir sonuç olarak, ne komünizmin ne de vahşi kapitalizmin tek başına işe yaramadığını, başarı için her iki sistemin organizasyonel becerilerle ve maddi avantajlarla harmanlanması gerektiğini ifade ediyor.