Voltaire'in İstanbul sözü ve Osmanlı'nın dar yönetici kadrosu

Sevan Nişanyan, Voltaire'in bir sözüne atıfla, Türkiye'nin geri kalmışlığının temel sebebinin yönetici sınıfının aşırı dar ve zayıf olması olduğunu savunmaktadır. Yazı yazma eylemini tarihsel olarak yönetimde söz hakkı talep eden bir sınıfsal faaliyet olarak tanımlar. Paris'te yönetici kadroların geniş ve çok sesli, İstanbul'da ise son derece kısıtlı ve tek sesli olduğunu belirtir. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan süreçte, iktidarın giderek daralan bir zümrenin elinde toplandığı, ara kademelerin köleleştirildiği totaliter bir düzenin hüküm sürdüğünü anlatır. Meşrutiyet ve Tanzimat dönemlerinde çok seslilik denemeleri yapılsa da, muhalif sesler 'vatan haini' ilan edilerek tasfiye edilmiştir. Nişanyan'a göre, tek elden yönetilen bu tür devletler kısa vadede avantajlı görünse de uzun vadede ülkeyi beyin ölümüne sürüklemektedir ve Türkiye de bu akıbete uğramıştır.