Özgür İrade Var mı

Sevan Nişanyan, özgür irade (cebriye) konusunun yüzyıllardır çözülememiş klasik bir münazara konusu olduğunu belirtiyor. Meselenin "ben özgür irade sahibi miyim" sorusu yerine, insanın temel algı mekanizması üzerinden ele alınması gerektiğini savunuyor. İnsanın fabrika ayarlarında, doğuştan gelen ve hayatta kalmak için şart olan bir canlı-cansız ayrımı yeteneği vardır. Cansız varlıkların (taş gibi) hareketleri tamamen matematiksel olarak hesaplanıp öngörülebilirken, canlıların (kedi, köpek veya insan) bir sonraki hareketi bir olasılık spektrumu dahilinde kalsa bile asla kesin olarak kestirilemez. İşte bu "bir sonraki adımı kestirememe" duygusu, sadece insanlara değil hayvanlara da özgü olan özgür iradenin temelidir. Nişanyan, bu bakış açısının aynı zamanda Yapay Zeka'nın 50 yıldır abartılan vaatlerini neden yerine getiremediğini de açıkladığını, çünkü yapay zekanın tamamen öngörülebilir (cansız) bir varlık olarak kategorize edildiğini söylüyor.