Mustafa Suphi olayı, Enver vs. Kemal

Sevan Nişanyan, Mustafa Suphi'nin hikayesini ve 1921'de Trabzon'da 15 arkadaşıyla birlikte öldürülmesinin ardındaki siyasi bağlamı anlatıyor. Suphi'yi tipik bir Osmanlı seçkini, Galatasaray mezunu bir idealist olarak tanımlıyor; 1917'de Rusya'ya gidip komünist harekete katıldığını ve Türk Komünist Partisi'nin kuruluşunda rol oynadığını belirtiyor. Ölüm emrinin Mustafa Kemal Paşa'dan geldiğinin neredeyse kesin olduğunu söylüyor. Asıl vurgu, bu olayın az konuşulan arka planına: 1921'in Milli Mücadele'nin en karanlık, en belirsiz yılı olduğu ve asıl tartışmanın hareketin liderliğinin Mustafa Kemal'de mi kalacağı yoksa Enver Paşa'nın Rusya'dan dönüp liderliği üstlenip üstlenmeyeceği üzerine döndüğü. Sovyetlerin bir süre iki tarafı da idare edip sonunda Mustafa Kemal'den yana tavır aldığını, Enver Paşa'nın ise Batum'dan Türkiye'ye girme umudu taşıdığını belirtiyor. Nişanyan, Mustafa Suphi cinayetinin bu Enver-Kemal çekişmesindeki gerçek siyasi pozisyonunun yeterince araştırılmadığını ve 'komünist' etiketinin bu karmaşık siyasi çatışmayı açıklamaya yetmediğini vurgulayarak sözlerini bitiriyor.