Totemik kimlikler

Sevan Nişanyan, kitlelerin doğal olarak bir "asabiye" (toplumsal dayanışma) oluşturduğunu, bunun evrimsel bir içgüdü olduğunu ve grupların bir totem (sembol) etrafında birleştiğini anlatıyor. Dini veya ulusal kimliklerin bu totem işlevini gördüğünü, ancak dinin zayıflaması durumunda etnik milliyetçiliğin güçlense de dinin tam yerini alamadığını; Atatürkçülük veya Leninizm gibi ideolojilerin bu boşluğu dolduramadığını belirtiyor. En güçlü alternatifin batıcılık (modernizm, bilimselcilik) olduğunu, bunun aydınlar sınıfınca temsil edildiğini ancak bu inancın da çöktüğünü söylüyor. Sonuç olarak, bu çöküşün neye evrileceğini (liderlerin güçlenmesi mi, sistemlerin dağılması mı) bilmediğini ifade ediyor.