İki Ayrı Atatürk: Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Modernleşmesi

Sevan Nişanyan, Atatürk'ü aslında iki ayrı lider olarak ele almak gerektiğini savunuyor. Birinci dönem (1919-1923), Kurtuluş Savaşı sürecidir ve bu dönemde Atatürk, 'vatan, millet, din elden gidiyor' söylemiyle halkı seferber eden, radikal İslamcı bir siyasi lider profili çizer. Nişanyan'a göre bu dönem, çok uluslu ve batıya açık Osmanlı reform geleneğinin terk edilip, tek din ve tek dile dayalı bir ümmet politikasına geçiştir. Türkiye'de hemen herkesin üzerinde uzlaştığı bu ilk dönemin aksine, ikinci dönem (1923 sonrası) büyük bir fikir ayrılığı yaratır. Bu dönem, adına kısaca laiklik denen bir yönelimle, bir önceki İslamcı söylemden radikal bir kopuşu temsil eder. Nişanyan'a göre bu süreçte, İslam'ın geleneksel görünümlerine karşı bir savaş açılarak hızlı ve radikal bir modernleşme hedeflenmiş, ya 'Vatan, Millet, Atatürk' gibi yeni bir din kurulmaya çalışılmış ya da İslam dini zararsız hale getirilmek istenmiştir.