Çerkeslerin Kurtuluş Savaşı'ndaki Rolü ve Sadakati

Kemalist bürokrasinin çoğunlukla Çerkez olduğu iddiasını daha önce duymadım; ama istihbarat örgütlerinde Çerkezlerin güçlü bir yapılanmaya sahip olduğunu biliyorum. Nedenini tam olarak bilmesem de şöyle bir tahmin yürütebilirim: 20. yüzyıl başında Osmanlı Türk toplumu demoralize olmuş, askerlik hevesini ve mücadele azmini büyük ölçüde kaybetmişti. Buna karşılık 1860-70’lerde Kafkasya’dan kovularak Osmanlı’ya sığınan Çerkesler ve diğer Kafkas göçmenleri, kendilerine kucak açan Türk devletine derin bir minnet duyuyordu. Aynı zamanda Kafkasya’daki deneyimleri nedeniyle gayrimüslimlere ve yabancı işgalcilere karşı silahlı mücadeleye son derece istekli ve hazırdılar. Kurtuluş Savaşı’nda başlangıçta padişaha bağlılık ile Ankara’ya destek arasında bocaladılar, ancak sonuçta Türk devletine sadakatlerini kanıtladılar. Balkan Türkleri gibi, yurtlarından kovulma felaketini yaşamış unsurlar da benzer bir ‘asla geri dönmeme’ kararlılığı içindeydi.