13. Yüzyıl İran Dünyasında Edebi ve Felsefi Rönesans

Sevan Nişanyan, 13. yüzyılda İslam dünyasının, özellikle İran coğrafyasının edebi ve felsefi bir rönesans yaşadığını, bu dönemin Batı'yı (örneğin Aziz Francis ve Aziz Dominik'in dilenci derviş hareketlerini) derinden etkilediğini belirtiyor. Ancak bugünkü İran'ın farkının İslam, tasavvuf veya doğruluktan kaynaklanmadığını, daha dünyevi sebepler aranması gerektiğini vurguluyor. Sünni Ortodoksisindeki tasavvufun tarikat pratikleriyle yoğrulmuş, sıkıcı bir yapıda olduğunu; buna karşın İran'da daha edebi ve şiirsel bir tasavvufun bulunduğunu ifade ediyor. Ayrıca Eşari veya Nesfi gibi Sünni metinlerde insanın yer almadığını, yalnızca Tanrı'nın fiillerine odaklanıldığını, bu nedenle buradan bir hümanizm çıkmasının mümkün olmadığını söylüyor.