Atatürk kültü nasıl oluştu

Sevan Nişanyan, 1923-1938 arasındaki tek parti dönemini bir terör rejimi olarak tanımlıyor; halkın sürekli korku ve belirsizlik içinde yaşadığını, Atatürk'ün ölümüyle özgürleşme umudunun aksine insanların onurlarını ve kişiliklerini onunla birlikte gömdüğünü anlatıyor. Bu dönemde yaşanan korku ve utancın bilinçaltına itilerek yüceltme yarışıyla bastırıldığını, Kemalizm ve Atatürkçülüğün bu psikolojik tahribatın ürünü bir toplumsal hastalık olduğunu söylüyor. Stalin ve Hitler dönemleriyle karşılaştırma yaparak, Almanya'da yenilgi ve intiharın, Sovyetler'de ise kısmî bir yüzleşmenin yaşandığını, ancak Türkiye'de İnönü döneminde Atatürk'ü unutturma çabalarına rağmen başarılı olunamadığını belirtiyor. 1950 sonrası Atatürk'ün müzeleştirilip içi boşaltılmış bir simge olarak korunması planlanırken, 1960'lardan itibaren bir sadakat testi ve iç düşman yaratma aracı haline getirildiğini vurguluyor. Nişanyan'a göre, Türkiye Cumhuriyeti projesinin yüz yılda fiyasko olmasının temel nedeni, toplumun Atatürk gerçeğiyle ve geçmişiyle yüzleşememiş olmasıdır.