Matbaanın Dilde Yavaşlama ve Toplumsal Hiyerarşi Etkisi

Sevan Nişanyan, matbaanın dile etkilerini üç açıdan ele alıyor. Birincisi, matbaanın yaygınlaşmasıyla birlikte İngilizce gibi dillerin evrimi belirgin biçimde yavaşlıyor; çünkü herkesin uymaya çalıştığı, okullarda öğretilen standart bir dil oluşuyor. İkincisi, bu standart “matbaa dili” başkentin ve yönetici kadronun dili hâline gelerek yeni bir toplumsal hiyerarşi yaratıyor. Üçüncüsü, bu hiyerarşi yüzünden saray çevresindeki insanların konuşması matbaa diline yakın ve prestijli sayılırken, taşradaki ağızlar ikinci sınıf görülüyor. Nişanyan, Türkiye’den el yazması döneminde yaşamış, Arapça ve Farsça sözlük çevirileriyle tanınan Mütercim Asım’ı (1700’ler) örnek vererek bu ayrımı somutluyor.