Mithat Paşa

Sevan Nişanyan, Mithat Paşa’nın demokrat ve hürriyetçi olmakla yolsuzluk yapan bir darbeci olmak arasında bir çelişki olmadığını, ikisinin bir arada bulunabileceğini söylüyor. Mithat Paşa’yı Tuna ve Bağdat valiliklerinde parlak icraatlar yapmış, İttihatçı ve Kemalist geleneğin ilk gerçek temsilcisi olarak tanımlıyor. Osmanlı’nın muhafazakâr monarşiyle çöktüğünü görüp, Batı’dan alınan kavramlarla devleti Türklük temelinde yeniden kurma fikrini radikal biçimde ilk dile getiren kişi olduğunu belirtiyor. Aynı zamanda modern Türkiye’nin askerî darbe geleneğinin kurucularından biri olduğunu vurguluyor: 1870’lerde Abdülaziz’i devirip V. Murad’ı tahta çıkaran cuntanın içinde yer almış, ancak V. Murad’ın iktidarı istememesi üzerine Abdülhamid’i getirmişler ve Abdülhamid’in kendilerini tasfiye etmesiyle hata yapmışlardır. Nişanyan bu öykünün 1870’lerden bugüne tekrarlandığını, reformcu liderlerin zamanla ortaklarını tasfiye edip despotlaşabildiğini (1930’lar, 1950’ler ve son 20 yılın örnekleriyle) anlatıyor. Türkiye’nin yönetilmesi kolay bir ülke olmadığını, parlak fikirlerle başlayanların bir süre sonra çıkmaza sürüklendiğini ve iyimser olmak için fazla neden bulunmadığını dile getiriyor.