20. Yüzyılda Bürokrasi Akademi ve Ekonomi gibi Devlet Dışı Aktörler

Sevan Nişanyan, Edward Gibbon'un tarih anlayışının 1900'lerde artık geçerliliğini yitirdiğini ve bunun Avrupa'nın kültürel dönüşümüyle ilişkili olduğunu belirtiyor. 19. yüzyıldan itibaren bürokrasi, akademi ve özellikle ekonomik sınıflar gibi devlet dışı aktörlerin yönetimde kilit roller üstlendiğini, bu nedenle tarihin sadece devlet ekseninde anlatılamayacağını vurguluyor. İktidarın kapsamının değiştiğine dikkat çekerek, Roma İmparatorları'nın aksine modern yöneticilerin toplumsal taleplerle uğraşmak zorunda kaldığını ifade ediyor. Bu değişimin, tarih yazımını da dönüştürdüğünü ve toplumsal odakların sisteminin anlaşılması gerektiğini savunuyor.