Doğu Ergil (@DoguErgildogu): İnanmak, aklın ve bilimin önderliği

Sevan Nişanyan, Doğu Ergil’in “inanmak her şeyi mümkün kılar ama doğruyu bulmak için akıl ve bilimin rehberliği gerekir” sözünü ele alarak, bu görüşün 1700’lerden 1900’lerin sonuna kadar aydın çevrelerin ortak kanısı olduğunu belirtir. Ancak bugün “bilime güven” söylemi, aslında bilim insanı denilen belirli bir zümrenin otoritesine inanmaya dönüşmüştür; tıpkı eskiden din adamlarına duyulan koşulsuz güven gibidir. II. Dünya Savaşı’nın sonlarında ABD’nin devlet çıkarları için bilim insanlarını yüksek araştırma enstitülerinde toplamasıyla bilim bağımsızlığını yitirmiş, devlet propagandasının ve güç oyunlarının hizmetine girmiştir. Araştırmalar aşırı pahalı hale getirilerek bireysel dehayı dışlamış, sermayeyi sağlayan kurumlar sonuçlara hükmeder olmuştur. Böylece bilim, güvenilir bir mürşit olmaktan çıkmış; küresel ısınma gibi konularda dayatmalar, bilimsel görünümlü sağlık modaları ve propaganda iç içe geçmiştir. İnsanlar yalanı sezip doğruya ulaşamayınca komplo teorilerine, ümitsizliğe ya da alternatif inançlara savrulmaktadır. Nişanyan, akıl ve eleştirel sorgulamanın (iç çelişkileri yakalama, farklı teorilerle karşılaştırma) öneminin hâlâ geçerli olduğunu, ancak bilim denen kurumsal yapının artık gerçek bir yol gösterici sayılamayacağını ve bunun sorumlularının tarih önünde hesap vermesi gerektiğini söyler.