Malazgirt Sonrası Anadolu'da Siyasi Gelişmeler ve Filaretos

Sevan Nişanyan, 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Bizans'ın askeri otoritesinin çöküşünü ve Anadolu'da ortaya çıkan iktidar boşluğunu anlatıyor. Bu boşlukta, Bizans komutanıyken kendini imparator ilan eden Ermeni Beyi Philaretos Brachamios'un Malatya, Maraş, Antakya, Urfa ve Gaziantep bölgesinde, daha önce Doğu'dan Batı'ya büyük bir Ermeni göçüyle bölgeye yerleşmiş olan Ermeni beylerinin desteğiyle bir oluşum kurduğunu; ancak Türklerle başa çıkamayıp Avrupalı frenkleri ordusunda kullandığını belirtiyor. Alparslan'ın çağdaş kaynaklarda yıkıcı bir figür olarak görülmesine karşın Melikşah'ın adalet ve düzen getiren olumlu bir kişi olarak anıldığını, nitekim 1080'li yıllardan itibaren Selçuklu beylerinin bölgeyi yavaş yavaş ele geçirdiğini; Malatya'daki Ermeni Gabriel, Urfa'daki çekişmeler ve birçok Ermeni beyinin Bizans sistemi çöktüğü için "bir görüşelim bakalım" diyerek Selçuklulara katıldığını aktarıyor. Nişanyan, bu dönemin detaylarına inildiğinde masal kahramanları ve hainler yerine gerçek siyaset adamları ve askerlerden oluşan, son derece insani ve zeki bir tarih anlatısıyla karşılaşıldığını vurguluyor.