Türkiye'deki Alman Nüfuzu

Sevan Nişanyan, Köy Enstitülerinin kapanmasında Alman istihbaratının etkisi olduğu iddiasına dair hiçbir bilgisi olmadığını ve bunu doğru bulmadığını belirtiyor. Enstitüler 1948-49 gibi Soğuk Savaş'ın başlangıcında kapatılmıştır; o dönemde Almanya yenilmiş, dağılmış ve etkisiz bir ülkeydi. Türkiye'nin Alman hegemonyasından etkilenmesine gelince: Askerî modernleşme 1880'lerden itibaren, özellikle von der Goltz Paşa önderliğinde Almanlar tarafından şekillendirildi; Genelkurmay ve kurmay subaylık sistemi Prusya modeliyle kuruldu. Askerî eğitim 1945'e kadar Alman geleneğine dayandı, ardından NATO ile Amerikalılar devraldı. Buna karşın, 1830'lardan itibaren Tanzimat'la başlayan Batılılaşmada kültürel model Fransa olmuştur: Fransızca, edebiyat, moda, mimari, gazetecilik, hukuk ve siyaset Fransızlardan öğrenildi. Teknoloji alanında sınırlı İngiliz etkisi görüldü. 1933 Üniversite Reformu ile gelen Alman hocalar bilim, iktisat, sosyoloji ve mimaride 15-20 yıllık kısa bir Alman ekolü oluşturdu. Sonuç olarak Türkiye, Batı'yı öncelikle Fransa üzerinden taşımış, yalnız askerî alanda Alman etkisi esaslı ve kalıcı olmuştur.