Millet ve Devlet Karşıtlığının Zorlukları

Sevan Nişanyan, millet kavramının devletle zorunlu bağını vurgulayarak, vatandaşlık bağlarından tamamen kopmanın (vergi vermemek, askere gitmemek gibi) pratikte imkânsız olduğunu, bunu deneyenlerin ya tımarhane ya da mezar ile sonuçlanacağını anlatıyor. Uluslara ve ulusçuluğa karşı çıkarken 'hayali cemaatler' gibi soyut tezlere sığınmadığını, aksine zorunlu olarak 'bakiye' yapmak (gizlenmek, fikirlerini saklamak) gerektiğini belirtiyor; tıpkı Kureyş kabilesi baskısı altında Müslümanların yaptığı gibi. Önceliğin kendi devletine ve milletine düşman olmak, merkezi bürokratik cihazları parçalama fikrini yaymak olduğunu söylüyor. Ancak günümüz aydınlarının ve solunun çoğunlukla devletçi ve milliyetçi olduğunu, bu çevreyi dağıtıp yeniden başlamak gerektiğini, okuma yazma bilen ya da TikTok'taki yeni kitlelerle yola devam edilebileceğini ifade ediyor.