Moğol Egemenliği ve Anadolu'nun Türkleşmesi

Sevan Nişanyan, 1071 sonrası Anadolu'nun Türkleşmesi ve Türkçe yazının ortaya çıkışını Moğol egemenliğinin çöküşüyle ilişkilendiriyor. 1306-1330 arasında, İlhanlıların panikle İslam'ı kabul etmesi ve imparatorluğun dağılmasıyla eş zamanlı olarak, daha önce hiç Türkçe edebi eser üretilmeyen geniş coğrafyada (Anadolu, İran, Suriye, Orta Asya) ani bir Türkçe yazı patlaması yaşanmıştır. Nişanyan, bu durumun bilinçli bir siyasi kararın sonucu olduğunu, eski Selçuklu-Moğol sürekliliğinde "cahil dili" sayılan Türkçenin, sistemin çöküşüyle birlikte Fars ve Arap klasiklerinin çevirileriyle hızla yükseldiğini vurguluyor. Gülşehri gibi Farsça üstatların yaşlılıkta Türkçeye yönelmesi ve Mevlana'nın torunlarının kuşaklar içinde tamamen Türkçe yazması, "Acemin belini kıran" ve Turan'ı yücelten bu örgütlü kültürel dönüşümün çarpıcı örnekleri olarak sunuluyor.